قوانین واردات از ترکیه به ایران از دو بخش تشکیل می‌شود: مقررات صادرات ترکیه که فروشنده ترک باید رعایت کند، و مقررات واردات ایران که واردکننده ایرانی را ملزم به کارت بازرگانی، ثبت سفارش، مجوزهای کالا و ترخیص در گمرک می‌کند. این صفحه برای تاجران و تولیدکنندگانی است که می‌خواهند پیش از خرید از ترکیه بدانند کالایشان مجاز است یا نه و چه اسنادی در هر مرحله لازم است.
پاسخ کوتاه
واردات از ترکیه به ایران تابع همان قوانین عمومی واردات ایران است: کالا باید در فهرست مجاز یا مشروط مقررات صادرات و واردات باشد، واردکننده کارت بازرگانی داشته باشد، ثبت سفارش در سامانه جامع تجارت انجام شود و مجوزهای کالا (استاندارد، بهداشت و…) پیش از ترخیص گرفته شود. توافق تجارت ترجیحی دو کشور (اجرا از ۲۰۱۵) فقط برای فهرست محدودی تعرفه کمتر دارد.
- کالاهای ممنوع، مشروط و مجاز هر سال در مقررات صادرات و واردات ایران تعیین می‌شوند؛ مثلاً پوشاک آماده از ۱۳۹۷ ممنوع است.
- در ترکیه، فروشنده صادرکننده است: فاکتور، اظهارنامه صادراتی و گواهی مبدأ را او تهیه می‌کند.
- ایران و ترکیه هر دو عضو کنوانسیون TIR هستند؛ کارنه TIR عبور با پلمب گمرکی را ساده می‌کند.
- ترکیه از تحریم‌های آمریکا معاف نیست و بانک‌های ترکیه برای تراکنش‌های مرتبط با ایران بررسی تکمیلی انجام می‌دهند.
✔ آخرین بررسی: ۶ آبان ۱۴۰۵ (۲۸ اکتبر ۲۰۲۶) · تهیه و بازبینی: تیم کارشناسی بازرگانی و لجستیک تراست گلوبال · بر پایه منابع رسمی دولت ترکیه (فهرست منابع در انتهای صفحه)
قوانین واردات از ترکیه به ایران بر چه مبنایی است؟
مبنای حقوقی در ایران، قانون امور گمرکی و مقررات صادرات و واردات (که سالانه به‌روز می‌شود) است؛ کالاهای ترکیه قاعده جداگانه‌ای ندارند، جز در موارد توافق تجارت ترجیحی دو کشور. در سمت ترکیه، صادرات زیر نظر وزارت تجارت (Ticaret Bakanlığı) و با کد تعرفه GTİP انجام می‌شود.
| طرف | مرجع اصلی | الزام کلیدی |
|---|---|---|
| ترکیه (صادرات) | وزارت تجارت ترکیه – گمرکات؛ اتحادیه‌های صادرکنندگان (TİM)؛ اتاق‌های بازرگانی (TOBB) | اظهارنامه صادراتی، عضویت صادرکننده، گواهی مبدأ، کنترل کالاهای دوکاربردی |
| ایران (واردات) | وزارت صنعت، معدن و تجارت؛ گمرک ایران؛ سامانه جامع تجارت | کارت بازرگانی، ثبت سفارش، مجوزهای کالا، پرداخت حقوق ورودی |
| دوجانبه | توافق تجارت ترجیحی ایران و ترکیه (اجرا از ۲۰۱۵)؛ کنوانسیون TIR | گواهی مبدأ مخصوص توافق؛ کارنه TIR |
تصویر کامل تجارت با ترکیه را در واردات و صادرات از ترکیه ببینید.
کدام کالاها از ترکیه قابل واردات به ایران هستند؟
هر کالا بر اساس کد تعرفه در یکی از سه دسته قرار می‌گیرد: مجاز، مشروط (نیازمند مجوز نهاد مشخص) یا ممنوع. فهرست‌ها سالانه تغییر می‌کنند و ادعای فهرست ثابت «کالاهای مجاز از ترکیه» قابل اتکا نیست.
- ممنوع (نمونه‌ها): کالاهای ممنوع شرعی و قانونی مانند مشروبات الکلی و مواد مخدر، و کالاهایی که با سیاست ارزی ممنوع شده‌اند (مثلاً پوشاک آماده از ۱۳۹۷؛ جزئیات در واردات پوشاک از ترکیه).
- مشروط: دارو، مواد غذایی، آرایشی و بهداشتی (مجوز سازمان غذا و دارو)، کالاهای مشمول استاندارد اجباری (سازمان ملی استاندارد)، تجهیزات پزشکی، کالاهای مخابراتی و برخی ماشین‌آلات.
- مجاز: بسیاری از مواد اولیه، قطعات و کالاهای صنعتی، با رعایت ثبت سفارش و تعرفه.
وضعیت دقیق را با کد تعرفه در سامانه جامع تجارت ایران و مقررات سال جاری بررسی کنید؛ در سمت ترکیه هم کالاهای دوکاربردی و مشمول تحریم‌های بین‌المللی ممکن است برای ایران مجوز خاص لازم داشته باشند یا ممنوع باشند.
مراحل واردات از ترکیه به ایران
اگر این مرحله را پیش رو دارید، خرید و ارسال کالا از ترکیه را هم بررسی کنید.
- تعیین کد تعرفه و وضعیت کالا: مجاز، مشروط یا ممنوع؛ مشمول توافق ترجیحی یا نه.
- کارت بازرگانی: واردکننده (یا کارت بازرگانی طرف قرارداد) از اتاق بازرگانی ایران.
- انتخاب و راستی‌آزمایی فروشنده ترک: ثبت تجاری و شماره مالیاتی؛ نکات در خرید عمده از ترکیه.
- پیش‌فاکتور و قرارداد: با اینکوترمز، مشخصات، ارزش و کشور مبدأ.
- ثبت سفارش در سامانه جامع تجارت: پیش از حمل؛ همراه با مجوزهای لازم برای کالای مشروط.
- تأمین ارز و پرداخت: طبق ضوابط بانک مرکزی ایران و مسیر قانونی پرداخت.
- تشریفات صادراتی در ترکیه: فروشنده اظهارنامه صادراتی، گواهی مبدأ و اسناد حمل (CMR) را تهیه می‌کند.
- حمل و عبور از مرز: معمولاً گوربولاک–بازرگان، کاپی‌کوی–رازی یا اسن‌دره–سرو (حمل بار از ترکیه به ایران).
- اظهار و ترخیص در گمرک ایران: ارزیابی، پرداخت حقوق ورودی و عوارض، ارائه مجوزها و خروج کالا.
کالای شما برای واردات از ترکیه مجاز است؟
سه خط زیر را کامل کنید تا کارشناس بازرگانی تراست گلوبال در واتساپ پاسخ دهد.
چه اسنادی برای واردات از ترکیه لازم است؟
| سند | صادرکننده | کاربرد |
|---|---|---|
| پیش‌فاکتور و فاکتور تجاری | فروشنده ترک | ثبت سفارش و ارزش گمرکی |
| پکینگ لیست | فروشنده ترک | تطبیق وزن و تعداد |
| گواهی مبدأ (عمومی یا مخصوص توافق ترجیحی) | اتاق بازرگانی ترکیه | اثبات مبدأ و اعمال تعرفه ترجیحی |
| سند حمل (CMR، B/L، AWB) و کارنه TIR | حمل‌کننده / TOBB | حمل و عبور |
| اظهارنامه صادراتی ترکیه | صادرکننده / کارگزار گمرکی | خروج قانونی از ترکیه |
| کارت بازرگانی و ثبت سفارش | واردکننده ایرانی | مجوز ورود |
| مجوزهای کالا (استاندارد، بهداشت و…) | نهادهای ایرانی مربوط | کالاهای مشروط |
| بیمه‌نامه باربری | طبق اینکوترمز | پوشش خسارت |
اشتباهات رایج درباره قوانین واردات از ترکیه
- تصور معافیت تحریمی ترکیه: ترکیه از تحریم‌های ثانویه معاف نیست؛ بانک‌ها و بیمه‌گرها ممکن است خدمات ندهند.
- اتکا به فهرست‌های قدیمی کالاهای مجاز: کالایی که سال‌ها پیش مجاز بود ممکن است امروز ممنوع یا مشروط باشد.
- حمل پیش از ثبت سفارش: کالا در گمرک می‌ماند و هزینه انبار بالا می‌رود.
- اظهار نادرست مبدأ یا کد کالا: جریمه و قاچاق گمرکی.
- نداشتن گواهی مبدأ مخصوص توافق: از دست رفتن تعرفه ترجیحی.
- پرداخت از مسیر غیرقابل‌پیگیری: اختلاف و ریسک بانکی.
تراست گلوبال در این مسیر چه کمکی می‌کند؟
نقش ما بررسی و هماهنگی است: وضعیت مقرراتی کالا، تأمین‌کننده ترک، اسناد صادراتی و حمل را با شما مرور و با کارگزار گمرکی و حمل‌کننده مجاز هماهنگ می‌کنیم. ترخیص در ایران با ترخیص‌کار دارای مجوز انجام می‌شود.
- گفت‌وگوی اولیه و شرح وضعیت: نوع کالا، حجم و وضعیت کارت بازرگانی شما را بررسی می‌کنیم.
- بررسی مدارک و انتخاب مسیر: کد تعرفه، وضعیت مجاز/مشروط/ممنوع و فهرست اسناد و مجوزها را مشخص می‌کنیم.
- شفاف‌سازی هزینه، زمان و ریسک قبل از شروع: هزینه‌ها، زمان و ریسک‌های پرداخت و تحریم را پیش از سفارش شفاف می‌کنیم.
- اجرا و پیگیری تا نتیجه: هماهنگی با فروشنده ترک، اسناد صادراتی، حمل و پیگیری تا ترخیص.
آنچه آماده کنید: مشخصات و کاتالوگ کالا، پیش‌فاکتور (اگر دارید)، حجم سفارش و وضعیت کارت بازرگانی.
سؤالات متداول درباره قوانین واردات از ترکیه
آیا کالای ترکیه قوانین واردات متفاوتی با سایر کشورها دارد؟
خیر؛ همان قوانین عمومی واردات ایران اعمال می‌شود. تفاوت اصلی، توافق تجارت ترجیحی ایران و ترکیه برای فهرست محدودی از کالاهاست.
بدون کارت بازرگانی می‌توان از ترکیه واردات کرد؟
واردات تجاری به کارت بازرگانی نیاز دارد. استفاده از کارت بازرگانی شخص دیگر ممکن است، اما مسئولیت‌ها و مالکیت کالا را مکتوب کنید.
کنوانسیون TIR چه کمکی می‌کند؟
کامیون با پلمب گمرکی و کارنه TIR از کشورهای عضو بدون بازگشایی در هر مرز عبور می‌کند، مگر در موارد مشکوک. ایران و ترکیه هر دو عضو این کنوانسیون‌اند.
آیا واردات پوشاک از ترکیه مجاز است؟
طبق گزارش‌ها (تیر ۱۴۰۵)، واردات رسمی پوشاک آماده از ۱۳۹۷ ممنوع است. پیش از اقدام، وضعیت کد کالا را رسمی استعلام کنید.
تعرفه ترجیحی ایران و ترکیه شامل چه کالاهایی است؟
فهرست مشخصی از کالاها در توافق تعیین شده است. کد کالای خود را با فهرست توافق تطبیق دهید و گواهی مبدأ مخصوص را از فروشنده بخواهید.
منابع رسمی و مراجع (بررسی‌شده در آبان ۱۴۰۵)
- وزارت تجارت ترکیه (Ticaret Bakanlığı) – رژیم صادرات و گمرکات ترکیه
- سامانه جامع تجارت ایران – ثبت سفارش و وضعیت کالا
- گمرک جمهوری اسلامی ایران – قانون امور گمرکی و ترخیص
- UNECE – کنوانسیون TIR – عضویت و کارکرد TIR
- اتحادیه اتاق‌ها و بورس‌های ترکیه (TOBB) – گواهی مبدأ و کارنه TIR
این صفحه برای آگاهی عمومی تهیه شده و جایگزین مشاوره حقوقی یا مالی متناسب با پرونده شما نیست. قوانین، تعرفه‌ها و رویه ادارات ترکیه ممکن است تغییر کنند؛ پیش از هر اقدام، وضعیت خود را با منبع رسمی یا کارشناس بررسی کنید.
واردات از ترکیه را با مجوزها و اسناد درست شروع کنید
مشخصات کالایتان را بفرستید تا کارشناس وضعیت مقرراتی، اسناد و مسیر را پیش از سفارش بررسی کند.