اقامت ترکیه ۲۰۲۶؛ انواع، شرایط، مدارک و هزینه‌ها

اقامت ترکیه مجوزی است که اداره مهاجرت ترکیه (Göç İdaresi Başkanlığı) بر اساس قانون اتباع خارجی و حمایت بین‌المللی (شماره ۶۴۵۸) به خارجیانی می‌دهد که می‌خواهند بیش از مدت ویزا یا معافیت ویزا در ترکیه بمانند. این راهنمای جامع برای ایرانیان و فارسی‌زبانانی است که می‌خواهند بدانند کدام نوع اقامت با هدفشان (زندگی، کار، تحصیل، خرید ملک یا همراهی خانواده) جور است، چه مدارکی لازم دارد، در ۲۰۲۶ چقدر هزینه دارد و چه ریسک‌هایی را باید از قبل بشناسند.

✔ آخرین بررسی: ۶ آبان ۱۴۰۵ (۲۸ اکتبر ۲۰۲۶) · تهیه و بازبینی: تیم کارشناسی اقامت و امور حقوقی تراست گلوبال · بر پایه منابع رسمی دولت ترکیه (فهرست منابع در انتهای صفحه)

اقامت ترکیه چیست و چه کسانی به آن نیاز دارند؟

هر خارجی که بخواهد بیش از مدت ویزا یا معافیت ویزا در ترکیه بماند، به مجوز اقامت (ikamet izni) یا مجوزی که جای آن را می‌گیرد، مانند اجازه کار، نیاز دارد. دارندگان گذرنامه عادی ایران برای سفر توریستی تا ۹۰ روز در هر دوره ۱۸۰ روزه بدون ویزا وارد ترکیه می‌شوند؛ اتباع افغانستان معمولاً ویزای کنسولی لازم دارند.

برای مقایسه گزینه‌ها و پیش‌نیازها، صفحه تفاوت اقامت و شهروندی ترکیه را هم بخوانید.

درخواست اقامت باید پیش از پایان مدت قانونی حضور شما (ویزا یا ۹۰ روز معافیت) ثبت شود. مرجع تصمیم، اداره مهاجرت استان (İl Göç İdaresi) است و ثبت درخواست اولیه و تمدید از طریق سامانه رسمی e-İkamet انجام می‌شود. شرایط عمومی هر نوع اقامت را به‌تفکیک در صفحه شرایط اقامت ترکیه آورده‌ایم؛ این صفحه نقشه کامل مسیرها و مقایسه آن‌هاست.

انواع اقامت ترکیه کدام‌اند؟

قانون ۶۴۵۸ شش نوع مجوز اقامت تعریف می‌کند: کوتاه‌مدت، خانوادگی، تحصیلی، بلندمدت، بشردوستانه و اقامت قربانی قاچاق انسان. علاوه بر این‌ها، اجازه کار معتبر طبق قانون نیروی کار بین‌المللی (شماره ۶۷۳۵) خودش به‌جای اقامت حساب می‌شود.

اقامت کوتاه‌مدت؛ پرکاربردترین و پرریسک‌ترین مسیر

ماده ۳۱ قانون ۶۴۵۸ دلایل اقامت کوتاه‌مدت را برشمرده است، از جمله: داشتن ملک در ترکیه، برقراری ارتباط تجاری یا بازرگانی، آموزش ضمن خدمت، برنامه‌های تبادل آموزشی، گردشگری، درمان، دوره زبان ترکی، اقامت پس از فارغ‌التحصیلی (یک‌بار و ۱ سال)، سرمایه‌گذاری و انتقال از اقامت خانوادگی. در عمل، رویه اداره مهاجرت از ۲۰۲۲ برای اقامت گردشگری سخت‌گیرانه شده است: درخواست اول معمولاً با مدت کوتاه‌تر تأیید می‌شود و تمدید آن با دقت بیشتری بررسی و در بسیاری از پرونده‌ها رد می‌شود. بنابراین روی مدت مشخصی برای اقامت توریستی حساب نکنید و اگر قصد ماندن طولانی دارید، از ابتدا مسیر پایدارتری انتخاب کنید.

اقامت با خرید ملک

برای خرید ملکی که از ۱۶ اکتبر ۲۰۲۳ به بعد انجام شده، ارزش ملک باید دست‌کم ۲۰۰٬۰۰۰ دلار آمریکا (معادل لیر) باشد و این حد در همه استان‌ها اعمال می‌شود. ملک باید مسکونی (konut) و در محله‌ای باشد که برای ثبت آدرس اتباع خارجی بسته نشده است. برای خریدهای بین ۲۶ آوریل ۲۰۲۲ تا ۱۶ اکتبر ۲۰۲۳ حد قبلی (۷۵ هزار دلار در کلان‌شهرها و ۵۰ هزار دلار در سایر شهرها) ملاک است. جزئیات کامل، از ارزیابی کارشناسی تا ثبت آدرس، در راهنمای خرید ملک برای اقامت ترکیه آمده است. اگر بودجه شما ۴۰۰ هزار دلار یا بیشتر است، مسیر شهروندی ترکیه از طریق سرمایه‌گذاری را هم بررسی کنید.

اقامت کاری و بیزنسی

شاغلان و مدیران شرکت معمولاً به‌جای اقامت جداگانه، اجازه کار می‌گیرند. درخواست را کارفرما در سامانه e-İzin وزارت کار و تأمین اجتماعی (ÇSGB) ثبت می‌کند؛ کسی که از داخل ترکیه اقدام می‌کند باید اقامت معتبر دست‌کم ۶ ماهه (به‌جز اقامت تحصیلی) داشته باشد. هارچ اجازه کار تا ۱ سال در ۲۰۲۶ برابر ۱۲٬۵۷۴٫۹۰ لیر به‌علاوه ۹۶۴ لیر هزینه کارت است. مراحل و معیارهای کارفرما را در دریافت اجازه کار ترکیه و شرایط تمدید را در تمدید اجازه کار ترکیه ببینید. ثبت شرکت به‌تنهایی اقامت نمی‌دهد؛ ارتباط آن با اقامت و اجازه کار در اقامت ترکیه از طریق ثبت شرکت توضیح داده شده است.

اقامت تحصیلی

دانشجویانی که در دانشگاه‌های ترکیه ثبت‌نام قطعی کرده‌اند، اقامت تحصیلی می‌گیرند که به اندازه طول دوره اعتبار دارد و معمولاً از هارچ معاف است (هزینه کارت پرداخت می‌شود). دانشجویان کاردانی و کارشناسی پس از سال اول، با اجازه کار و حداکثر ۲۴ ساعت در هفته، می‌توانند کار کنند. مراحل دریافت این اقامت در اقامت دانشجویی ترکیه و انتخاب دانشگاه و بورسیه‌ها در تحصیل در ترکیه و بورسیه تحصیلی ترکیه آمده است.

اقامت خانوادگی

همسر، فرزندان زیر ۱۸ سال و فرزندان بالغ تحت تکفل یک شهروند ترک یا یک خارجی دارای اقامت، اجازه کار یا پناهندگی می‌توانند اقامت خانوادگی بگیرند. طبق ماده ۳۵، حامی باید درآمد ماهانه‌ای داشته باشد که به ازای هر عضو خانواده کمتر از یک‌سوم حداقل دستمزد نباشد و کل درآمد خانوار از حداقل دستمزد کمتر نباشد (حداقل دستمزد ناخالص ۲۰۲۶: ۳۳٬۰۳۰ لیر)؛ همچنین بیمه درمانی برای همه اعضا، مسکن مناسب، نداشتن محکومیت جرائم علیه خانواده در ۵ سال اخیر و برای حامی خارجی، دست‌کم ۱ سال اقامت قانونی لازم است. اگر ازدواج در ترکیه ثبت می‌شود، راهنمای ثبت ازدواج در ترکیه را ببینید.

شرایط و مدارک لازم برای اقامت ترکیه چیست؟

مدارک پایه برای همه انواع اقامت تقریباً یکسان است؛ تفاوت در مدرکی است که «دلیل اقامت» را ثابت می‌کند. فهرست دقیق هر نوع اقامت هنگام پر کردن فرم e-İkamet نمایش داده می‌شود و ملاک نهایی است.

آدرس و محله‌های بسته

اداره مهاجرت بر اساس تراکم جمعیت خارجی، برخی محله‌ها را برای ثبت آدرس جدید اقامت اتباع خارجی می‌بندد (kapalı mahalle). این فهرست مرتب تغییر می‌کند و باید هنگام درخواست در e-İkamet یا اداره مهاجرت بررسی شود. اگر محله بسته باشد، با اجاره یا حتی خرید ملک در آن نمی‌توانید اقامت جدید بگیرید. پس از دریافت اقامت، تغییر آدرس را باید ظرف ۲۰ روز کاری به ثبت احوال اطلاع دهید.

مراحل گرفتن اقامت ترکیه چگونه است؟

اقامت ترکیه در شش گام گرفته می‌شود؛ سه گام اول را باید پیش از پایان مهلت قانونی حضورتان در ترکیه انجام داده باشید.

1. انتخاب نوع اقامت و بررسی آدرس: هدف واقعی را مشخص کنید و مطمئن شوید محله محل سکونت برای اتباع خارجی باز است.
2. تهیه بیمه و مدارک: بیمه درمانی برای کل مدت، اجاره‌نامه یا سند و ترجمه مدارک لازم را آماده کنید.
3. ثبت درخواست در e-İkamet: فرم آنلاین را با اطلاعات یکسان با گذرنامه پر کنید و نوبت بگیرید؛ کد درخواست، حضور شما را تا تاریخ نوبت قانونی نگه می‌دارد.
4. پرداخت هزینه‌ها: هزینه کارت (۹۶۴ لیر در ۲۰۲۶) و هارچ محاسبه‌شده در سامانه را از طریق اداره مالیات یا بانک‌های مجاز پرداخت کنید.
5. مراجعه حضوری: در روز نوبت با اصل مدارک به اداره مهاجرت استان بروید؛ اثر انگشت و عکس ثبت می‌شود و ممکن است مدرک تکمیلی خواسته شود.
6. نتیجه و کارت: وضعیت پرونده در e-İkamet قابل پیگیری است و کارت پس از تأیید با پست (PTT) به آدرس ثبت‌شده ارسال می‌شود.

هزینه اقامت ترکیه در ۲۰۲۶ چقدر است؟

هزینه دولتی اقامت دو بخش دارد: هزینه کارت که برای همه ثابت است و هارچ که به ملیت (اصل عمل متقابل) و مدت بستگی دارد و در e-İkamet محاسبه می‌شود.

تمدید، تبدیل و مسیر اقامت بلندمدت و شهروندی

اقامت را باید در ۶۰ روز پایانی اعتبار و در هر حال پیش از انقضا تمدید کنید. رسید ثبت تمدید (müracaat belgesi) تا زمان تصمیم، حضور شما را قانونی نگه می‌دارد. اگر در طول اقامت کوتاه‌مدت در یک سال مجموعاً بیش از ۱۲۰ روز خارج از ترکیه باشید، اقامت ممکن است لغو شود.

• تغییر نوع اقامت: امکان‌پذیر است، اما باید مدرک دلیل جدید را ارائه دهید؛ مثلاً از اقامت تحصیلی پس از فارغ‌التحصیلی به اقامت یک‌ساله فارغ‌التحصیلی یا اجازه کار.
• اقامت بلندمدت: پس از دست‌کم ۸ سال اقامت قانونی بدون وقفه (سال‌های تحصیل نصف حساب می‌شود).
• شهروندی عادی: طبق قانون شهروندی (۵۹۰۱) پس از ۵ سال اقامت قانونی بدون وقفه و سایر شرایط؛ ازدواج با شهروند ترک پس از ۳ سال زندگی مشترک امکان درخواست می‌دهد.
• شهروندی استثنایی: با سرمایه‌گذاری، مانند خرید ملک دست‌کم ۴۰۰٬۰۰۰ دلار با تعهد ۳ ساله عدم فروش؛ جزئیات در اخذ شهروندی ترکیه.

اشتباهات رایج در درخواست اقامت ترکیه

• اجاره خانه یا خرید ملک در محله بسته: آدرس قابل ثبت نیست و درخواست اقامت رد می‌شود، در حالی که هزینه اجاره یا خرید پرداخت شده است.
• تکیه بر تمدیدهای پیاپی اقامت توریستی: با رویه سخت‌گیرانه فعلی، رد تمدید یعنی لزوم خروج و از دست رفتن برنامه زندگی و تحصیل فرزندان.
• ثبت دیرهنگام درخواست یا تمدید: ماندن بیش از مهلت قانونی جریمه دارد و می‌تواند به ممنوعیت ورود منجر شود.
• خرید ملک زیر ۲۰۰ هزار دلار به امید اقامت: برای خریدهای بعد از ۱۶ اکتبر ۲۰۲۳ چنین ملکی دلیل اقامت محسوب نمی‌شود.
• بیمه کوتاه‌تر از مدت درخواستی یا اطلاعات ناهماهنگ: اداره مدت اقامت را کوتاه می‌کند یا مدرک تکمیلی می‌خواهد.
• اعلام آدرس صوری: تطبیق آدرس با ثبت احوال و بازدیدهای کنترلی، به رد یا لغو اقامت منجر می‌شود.

تراست گلوبال در این مسیر چه کمکی می‌کند؟

کار ما انتخاب مسیر درست پیش از هزینه کردن و همراهی تا صدور کارت است؛ تصمیم نهایی همیشه با اداره مهاجرت است و ما نتیجه‌ای را تضمین نمی‌کنیم.

1. گفت‌وگوی اولیه و شرح وضعیت: هدف، بودجه، اعضای خانواده و سابقه اقامت شما.
2. بررسی مدارک و انتخاب مسیر: مقایسه انواع اقامت، کنترل محله و ملک، بیمه و مدارک ترجمه.
3. شفاف‌سازی هزینه، زمان و ریسک قبل از شروع: برآورد هزینه کارت، هارچ، بیمه و خدمات و توضیح ریسک رد یا تمدید.
4. اجرا و پیگیری تا نتیجه: ثبت در e-İkamet، آماده‌سازی پرونده، همراهی در نوبت و پیگیری تا صدور کارت و تمدیدهای بعدی.

برای شروع، تصویر صفحه اول گذرنامه، تاریخ آخرین ورود به ترکیه، آدرس یا محله موردنظر و مدارک مربوط به دلیل اقامت (سند، پذیرش دانشگاه، سند ازدواج یا پیشنهاد کار) را آماده کنید.

سؤالات متداول درباره اقامت ترکیه

آیا ایرانی‌ها برای گرفتن اقامت ترکیه باید از ایران اقدام کنند؟

خیر، بیشتر انواع اقامت از داخل ترکیه و در مدت حضور قانونی (برای ایرانیان تا ۹۰ روز معافیت ویزا) ثبت می‌شود. برای اقامت‌های خاص یا ورود با ویزای تحصیلی و کاری، ممکن است ابتدا از کنسولگری ترکیه ویزا بگیرید.

اقامت توریستی ترکیه هنوز داده می‌شود؟

بله، گردشگری همچنان یکی از دلایل قانونی اقامت کوتاه‌مدت است، اما از ۲۰۲۲ رویه سخت‌گیرانه‌تر شده است: مدت درخواست اول معمولاً کوتاه‌تر است و تمدیدها با دقت بیشتری بررسی و گاه رد می‌شوند. برای ماندن چندساله، مسیرهای ملکی، کاری، تحصیلی یا خانوادگی پایدارترند.

حداقل قیمت ملک برای اقامت ترکیه چقدر است؟

برای خریدهای از ۱۶ اکتبر ۲۰۲۳ به بعد، ۲۰۰٬۰۰۰ دلار آمریکا (معادل لیر) در همه استان‌ها. ملک باید مسکونی و در محله باز باشد و ارزش آن با گزارش ارزیابی کارشناس دارای مجوز SPK تأیید شود.

آیا با اقامت ترکیه می‌توان کار کرد؟

خیر، مجوز اقامت به‌تنهایی اجازه کار نمی‌دهد. برای کار قانونی باید کارفرما برایتان اجازه کار از وزارت کار بگیرد؛ اجازه کار خودش جایگزین اقامت می‌شود.

چند سال اقامت ترکیه به پاسپورت ترکیه می‌رسد؟

در مسیر عادی، پس از ۵ سال اقامت قانونی بدون وقفه و احراز سایر شرایط (مانند زبان در حد کافی، منبع درآمد و حسن رفتار) می‌توان درخواست شهروندی داد. مسیر سرمایه‌گذاری شرط مدت اقامت ندارد.

اگر درخواست اقامت رد شود چه باید کرد؟

نامه رد معمولاً مهلتی برای خروج تعیین می‌کند. می‌توانید در مهلت قانونی به دادگاه اداری اعتراض کنید یا با دلیل و مدارک صحیح درخواست جدید بدهید؛ پیش از هر اقدام، دلیل رد را دقیق بررسی کنید.

این صفحه برای آگاهی عمومی تهیه شده و جایگزین مشاوره حقوقی یا مالی متناسب با پرونده شما نیست. قوانین، تعرفه‌ها و رویه ادارات ترکیه ممکن است تغییر کنند؛ پیش از هر اقدام، وضعیت خود را با منبع رسمی یا کارشناس بررسی کنید.