پناهندگی ترکیه از نظر قانونی «حمایت بین‌المللی» (uluslararası koruma) نام دارد و طبق قانون خارجیان و حمایت بین‌المللی (شماره ۶۴۵۸) فقط توسط اداره کل مهاجرت ترکیه (Göç İdaresi) بررسی می‌شود. این صفحه صرفاً برای آگاهی است و توضیح می‌دهد پناهندگی در ترکیه چه دسته‌هایی دارد، چه کسی درخواست را ثبت می‌کند و چه محدودیت‌هایی دارد. تراست گلوبال در پرونده‌های پناهندگی خدمات ارائه نمی‌دهد.
پاسخ کوتاه
ترکیه کنوانسیون ۱۹۵۱ پناهندگان را با «محدودیت جغرافیایی» پذیرفته است. به همین دلیل، متقاضیان غیراروپایی، از جمله ایرانیان و افغان‌ها، در صورت پذیرش معمولاً «پناهنده مشروط» یا «حمایت تکمیلی» می‌گیرند، نه پناهندگی کامل. از ۱۰ سپتامبر ۲۰۱۸، کمیساریای عالی پناهندگان (UNHCR) در ترکیه ثبت‌نام نمی‌کند و همه درخواست‌ها در اداره مهاجرت استان ثبت می‌شوند.
- سه وضعیت: پناهنده (ماده ۶۱)، پناهنده مشروط (ماده ۶۲)، حمایت تکمیلی (ماده ۶۳).
- سوری‌ها تحت «حمایت موقت» (ماده ۹۱) هستند که نظام جداگانه‌ای است.
- متقاضی باید در استان تعیین‌شده زندگی کند و در زمان‌های مقرر امضا بدهد.
- پناهنده مشروط فقط تا زمان اسکان در کشور ثالث در ترکیه می‌ماند و اسکان مجدد حق قطعی نیست.
✔ آخرین بررسی: ۶ آبان ۱۴۰۵ (۲۸ اکتبر ۲۰۲۶) · تهیه و بازبینی: تیم کارشناسی اقامت و امور حقوقی تراست گلوبال · بر پایه منابع رسمی دولت ترکیه (فهرست منابع در انتهای صفحه)
پناهندگی در قانون ترکیه چه دسته‌هایی دارد؟
بخش سوم قانون ۶۴۵۸ سه نوع حمایت بین‌المللی تعریف می‌کند. ملاک تفکیک، محل وقوع رویدادهایی است که باعث ترک کشور شده‌اند. این تفکیک ناشی از محدودیت جغرافیایی ترکیه در کنوانسیون ۱۹۵۱ است.
این موضوع بخشی از مشاوره حقوقی در ترکیه است؛ مسیر کامل و پیش‌نیازها را آنجا توضیح داده‌ایم.
| وضعیت | ماده قانون ۶۴۵۸ | برای چه کسی | پیامد اصلی |
|---|---|---|---|
| پناهنده (mülteci) | ۶۱ | کسی که به دلیل رویدادهای «کشورهای اروپایی» ترس موجه از آزار دارد | وضعیت کامل پناهندگی |
| پناهنده مشروط (şartlı mülteci) | ۶۲ | همان شرایط، ولی به دلیل رویدادهای خارج از اروپا (مثلاً ایران یا افغانستان) | اجازه ماندن تا زمان اسکان در کشور ثالث |
| حمایت تکمیلی (ikincil koruma) | ۶۳ | کسی که شرایط پناهندگی را ندارد، ولی در صورت بازگشت با اعدام، شکنجه یا خشونت فراگیر ناشی از جنگ روبه‌روست | حمایت در برابر بازگشت |
| حمایت موقت (geçici koruma) | ۹۱ | ورود گروهی و انبوه (در عمل: سوری‌ها) | نظام جداگانه با آیین‌نامه خاص |
اصل منع بازگرداندن (ماده ۴) می‌گوید هیچ‌کس نباید به جایی فرستاده شود که با شکنجه، مجازات غیرانسانی یا تهدید جان روبه‌روست. البته این اصل با داشتن اقامت یا وضعیت دائمی یکی نیست.
چه کسی درخواست پناهندگی در ترکیه را بررسی می‌کند؟
از ۱۰ سپتامبر ۲۰۱۸، UNHCR ثبت‌نام و تعیین وضعیت پناهندگی در ترکیه را متوقف کرده و تمام این کار به اداره کل مهاجرت (PMM / Göç İdaresi) منتقل شده است. به گفته UNHCR، درخواست باید به‌صورت فردی و حضوری در اداره مهاجرت استان (İl Göç İdaresi Müdürlüğü) ثبت شود. هر فرد یا مؤسسه‌ای که وعده «ثبت پرونده در سازمان ملل» یا «ارسال سریع به کشور سوم» می‌دهد، اطلاعات نادرستی ارائه می‌کند.
روند حمایت بین‌المللی در ترکیه چگونه است؟
این مراحل بر پایه راهنمای رسمی UNHCR ترکیه و قانون ۶۴۵۸ است و فقط برای آگاهی آمده است:
- ثبت درخواست: حضوری در اداره مهاجرت استان. هر عضو خانواده کارت شناسایی متقاضی حمایت بین‌المللی با شماره ۹۹ دریافت می‌کند.
- استان محل سکونت: متقاضی باید در استانی که اداره مهاجرت تعیین می‌کند زندگی کند و در زمان‌های مقرر امضا بدهد. غیبت بدون عذر ممکن است انصراف ضمنی تلقی شود.
- مصاحبه: معمولاً ظرف ۳۰ روز از ثبت، ولی ممکن است دیرتر انجام شود.
- تصمیم: قرار است حداکثر ظرف ۶ ماه از ثبت گرفته شود، ولی ممکن است طولانی‌تر شود. برای خانواده یک تصمیم واحد صادر می‌شود.
- اعتراض: ظرف ۱۰ روز به کمیسیون ارزیابی حمایت بین‌المللی یا ظرف ۳۰ روز به دادگاه اداری. در رویه تسریع‌شده یا درخواست غیرقابل‌پذیرش، مهلت دادگاه ۱۵ روز است. دفاتر کمک حقوقی کانون‌های وکلا (baro) در این مرحله کمک حقوقی ارائه می‌دهند.
به دنبال راه قانونی برای ماندن در ترکیه هستید؟
اگر شرایط اقامت تحصیلی، کاری، خانوادگی یا ملکی دارید، این سه خط را کامل کنید تا کارشناس اقامت در واتساپ پاسخ دهد. تراست گلوبال پرونده پناهندگی قبول نمی‌کند. در پیام اول مدارک شخصی نفرستید.
متقاضی پناهندگی در ترکیه چه حقوق و محدودیت‌هایی دارد؟
- کار: طبق ماده ۸۹ قانون ۶۴۵۸، متقاضیان و پناهندگان مشروط ۶ ماه پس از ثبت درخواست می‌توانند برای اجازه کار اقدام کنند. کار بدون مجوز ممنوع است.
- محل سکونت: زندگی در استان تعیین‌شده و رعایت تکلیف امضا الزامی است. سفر به استان دیگر به اجازه نیاز دارد.
- اسکان در کشور ثالث: پناهنده مشروط تا زمان اسکان در کشور ثالث در ترکیه می‌ماند. اسکان مجدد به سهمیه و تصمیم کشورهای پذیرنده بستگی دارد و برای هیچ‌کس تضمین‌شده نیست.
- اقامت بلندمدت و تابعیت: وضعیت حمایت بین‌المللی جزو اقامت‌هایی است که برای اقامت بلندمدت شمرده نمی‌شوند. مسیر تابعیت هم برای آن محدود و موردی است.
اشتباهات و ریسک‌های رایج درباره پناهندگی ترکیه
- اعتماد به واسطه‌هایی که «پذیرش قطعی» یا «پرونده سازمان ملل» می‌فروشند: UNHCR از ۲۰۱۸ ثبت‌نام نمی‌کند و این وعده‌ها کلاه‌برداری است.
- ارائه اطلاعات نادرست یا مدارک جعلی: درخواست رد می‌شود و ممکن است پیگرد کیفری و اخراج در پی داشته باشد.
- ترک استان تعیین‌شده یا امضا ندادن: ممکن است درخواست انصراف‌شده تلقی شود.
- از دست دادن مهلت ۱۰، ۱۵ یا ۳۰ روزه اعتراض: تصمیم منفی قطعی می‌شود.
- استفاده از پناهندگی به‌جای اقامت قانونی: کسی که شرایط تحصیل، کار یا اقامت خانوادگی دارد، با درخواست پناهندگی سال‌ها در وضعیتی محدود می‌ماند.
تراست گلوبال در این مسیر چه کمکی می‌کند؟
تراست گلوبال در پرونده‌های پناهندگی و حمایت بین‌المللی خدمات ارائه نمی‌دهد. برای این موضوع، به اداره مهاجرت استان، خط مشاوره UNHCR ترکیه یا دفتر کمک حقوقی کانون وکلای استان مراجعه کنید. اگر شرایط یکی از اقامت‌های قانونی را دارید، می‌توانیم آن مسیر را با شما بررسی کنیم:
- گفت‌وگوی اولیه و شرح وضعیت: ملیت، وضعیت فعلی و هدف شما بررسی می‌شود.
- بررسی مدارک و انتخاب مسیر: اقامت تحصیلی، اجازه کار، اقامت خانوادگی یا اقامت با خرید ملک.
- شفاف‌سازی هزینه، زمان و ریسک قبل از شروع: هزینه‌های رسمی ۲۰۲۶ و ریسک رد.
- اجرا و پیگیری تا نتیجه: آماده‌سازی پرونده و پیگیری در e-İkamet یا e-İzin.
مقایسه گزینه‌های قانونی در راهنمای اقامت ترکیه، تحصیل در ترکیه و دریافت اجازه کار ترکیه آمده است.
سؤالات متداول درباره پناهندگی ترکیه
آیا ایرانیان در ترکیه پناهندگی کامل می‌گیرند؟
به دلیل محدودیت جغرافیایی ترکیه در کنوانسیون ۱۹۵۱، متقاضیانی که رویدادهای مربوط به آن‌ها خارج از اروپا رخ داده، حداکثر وضعیت «پناهنده مشروط» یا «حمایت تکمیلی» می‌گیرند، نه پناهندگی کامل ماده ۶۱.
آیا هنوز می‌توان در دفتر سازمان ملل در ترکیه پرونده باز کرد؟
خیر. از ۱۰ سپتامبر ۲۰۱۸، ثبت‌نام و تعیین وضعیت فقط در اداره مهاجرت ترکیه انجام می‌شود. UNHCR فقط اطلاع‌رسانی و مشاوره می‌دهد و در برخی پرونده‌های اسکان مجدد نقش ارجاع دارد.
درخواست پناهندگی در ترکیه چقدر طول می‌کشد؟
قانون تصمیم ظرف حداکثر ۶ ماه از ثبت را پیش‌بینی کرده، ولی به گفته UNHCR ممکن است بیشتر طول بکشد. پس از تصمیم منفی، مهلت اعتراض ۱۰ روز (کمیسیون) یا ۳۰ روز (دادگاه اداری) است.
تراست گلوبال پرونده پناهندگی قبول می‌کند؟
خیر. این صفحه فقط اطلاع‌رسانی است. برای کمک حقوقی در پرونده حمایت بین‌المللی، به دفتر کمک حقوقی کانون وکلای استان یا خط مشاوره UNHCR ترکیه مراجعه کنید.
منابع رسمی و مراجع (بررسی‌شده در آبان ۱۴۰۵)
- کمیساریای عالی پناهندگان در ترکیه – روند ملی حمایت بین‌المللی (UNHCR Help Türkiye) – محل ثبت، مصاحبه، مهلت تصمیم و اعتراض
- UNHCR ترکیه – پایان ثبت‌نام UNHCR – توقف ثبت‌نام از ۱۰ سپتامبر ۲۰۱۸
- اداره کل مهاجرت ترکیه (Göç İdaresi Başkanlığı) – انواع اقامت و رویه درخواست
- بانک قوانین ترکیه – قانون ۶۴۵۸ (YUKK) – مواد ۴، ۶۱ تا ۶۳، ۸۹ و ۹۱
این صفحه برای آگاهی عمومی تهیه شده و جایگزین مشاوره حقوقی یا مالی متناسب با پرونده شما نیست. قوانین، تعرفه‌ها و رویه ادارات ترکیه ممکن است تغییر کنند؛ پیش از هر اقدام، وضعیت خود را با منبع رسمی یا کارشناس بررسی کنید.
به جای مسیر نامطمئن، گزینه‌های اقامت قانونی را بسنجید
اگر شرایط تحصیل، کار، خانواده یا ملک دارید، کارشناس اقامت مسیر قانونی، هزینه‌های رسمی و ریسک‌ها را با شما مرور می‌کند.